starbilgi

Böbrekler ve idrar yolları

1.997
Böbrekler ve idrar yolları

Böbrekler ve idrar yooları karmaşık bir sistem oluştururlar. Bu sistemin ilk görevi kandaki sıvı fazlasını ve artık maddeleri çıkartmaktır. Ek olarak basıncın düzenlenmesinde ve kemiklerin oluşumunda önemli olan hormonları üreterek bir bez (gudde) gibi de çalışırlar. Sistemin parçaları şunlardır:

Böbrekler

Bunlar kurufasulye şeklinde bir çift organdır. Karın duvarının arkasında, omuriliğin iki yanında ve aen alt kaburganın hizasında yeralırlar. Her böbrek ortalama yumruğumuz büyüklüğündedir.

Üreterler

Bunlar her böbrekten birer tane çıkan, adeleyle çevrili tüplerdir. İdrarı keseye iletirler.

İdrar kesesi

İdrarı biriktiren adeleli bir kesedir.

Uretra

Bu, vücuttan atılırken idrarın keseden keçtiği dar tüptür. Çoğumuz iki böbrekli olarak dünyaya geliriz.Fakat tek böbrekte normal bir yaşam sürdürmeye yeterlidir. Böbrekler tüketilen yiyeceklerin ve içeceklerin değişen miktarına ve türüne uyum sağlayabilmek için faaliyetlerini günden güne değiştirebilirler. Örneğin birgün çok miktarda su veya meşrubat içtiğinizi ertesi gün hiç içmediğinizi varsayalım. Böbrekleriniz bu durumna uygun biçimde ayarlanır. Ne bir gün dokuları aşırı sıvıya boğar ne de diğer gün susuz bırakır. Bunu idrarda çıkarılan su ve tuz miktarını dikkatle kontrol ederek gerçekleştirir. Cilt, ciğerler ve barsaklar da sıvı atan organlardır. Ancak böbrekler hepsinden önemli ve farklıdır.

Sistem şu şekilde çalışır: Kan böbreklere buradaki atardamardan girer. Bu damar kalbin esas atardamarı, aortun ana kollarından biridir. Böbrekler tüm vucud ağırlığının %1 nden daha azını oluşlturdukları halde, kalpten pompalanan kanın %20 si böbreklerden geçer.
Böbreklere giren kan nefronlar denen bir dizi filitre sisteminden geçer. Bunlar böbreklerin esas çalışma üniteleridir. Her böbrekte bu tür üniteden 1 Milyondan çok vardır.Her nefronda glomeralus denen küçük kan damarları kümesi ve borular bulunur.

İlk önce kan glomerulustan (kümeden) geçer. Buradan geçen kanda kan hücreleri, proteinler, büyük cisimler ve bir miktar kan kalır. Büyük bir miktar su dahil her şey süzülür ve tubuluslara (boru) geçer.

Tubuluslarda önemli bir işlem gerçekleşir. İdrarla neyin atılacağı ve neyin tekrar kana karışacağı kontrol edilir. Artıklar (örneğin; üre, kreatinine, ürik asit) iletuz, su ve kalsiyum fazlası tubulus içinde kalır. Diğer maddeler tam vucudun ihtiyaç duyduğu miktarlarda tubulusların duvarlarını oluşturan hücreler tarafından özümlenirler. Bu özümlenen maddeler vucutta dolaşan kana geri döner. Böylece idrar bileşimi hem istenmeyen maddelerden kurtulma, hem de diğer maddeleri alıkoyma gereksinimine bağlıdır.

Tubulusda kalan idrar borunun altından çıkan uretere girer ve depolanacağı idrar kesesine gider. Kesenin sinirleri bir doluluk işareti verince idrar uretraya yollanır. Günde ortalama 1.5 litre idrar çıkarılır. Fakat bu başta glomerular damarların süzdüğü sıvı miktarının ufak bir bölümüdür.

Böbrekten çıkan kanda tuz, protein, şeker, kalsiyum ve normal vücüd faaliyetlerinin gerçekleşebilmesi için bulunması şart olan diğer maddeler vardır. Bu kan böbrek damarından geçer ve tüm vücudu dolaşır. Çoğu zaman bu temizleme işlemi kusursuz yürür. Fakat bazen böbreğin süzme yeteneğinde bazı sorunlar olabilir. Örneğin eğer tubuluslarda sorun varsa kan dolaşımına geri dönmesi gereken önemli maddeler idrarla dışarı atılabilir. Veya glomerulus (kan damarları kümesi) idrara protein sızdırabilir. bu durıma nefrotik sendrom denir. Yaralanma, hipertansiyon, toksin almak, böbrek taşları, tümörler ve hatta vücudun diğer kısımlarındaki iltihaplar böbreğe zarar verebilir. Ne yazık ki, bir çok böbrek hastalığı önemli ve tedavi edilemez şekle gelene kadar fark edilmez.

Böbreklerin iyi çalışıp çalışmadığı idrar tahlili ile anlaşılır. Bu sorunları fark etmede kullanılan ilk adımdır. Enfeksiyon varsa bulunup ortaya çıkartılır ve tanımlanır. Böylece doğru antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Eğper problem böbreğin çalışması ile ilgiliyse nefroloğa, idrar yolları ile ilgiliyse ürolağa yönlendirilmeniz gerekir.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.